Quranın ünvanları
Müfəssirlərin Quranın adları barədə çoxlu nəzəri-ixtilafları (müxtəlif
nəzərləri – red.) vardır. Əbu Futuh Razi öz təfsirində Quran üçün 43 ad qeyd
edibdir. Qazi Əbul Məali 55 ad sayıbdır. Bəziləri Quranın adlarını 80-a
çatdırıblar. Bu alimlərin Quranın adı ünvanı ilə yazdıqları Qurani-Kərimdə
Quranın vəsfi qeyd olunubdur.
Münasib
olar ki, Quranın ünvanlarını iki hissəyə bölək və Quranın adları, Quranın sifətləri
ünvanında yazaq.
1. Quranın adları
Quranın ünvanlarından dördünü "isim” (ad)
surətində işlətmək olar. Buna Qurani-Kərimin özündən dəlil gətirmək mümkündür.
- Quran: "Bəli,
o Qurani-Məciddir” (Buruc-21).
بل هو قرءان مجيد
Bu ad 55 yerdə həmən formada, doqquz yerdə isə
"Quranən” قرءانا surətində gəlibdir.
- Kitab:
"Bir kitab, onu sənə nazil etmişik” (Sad-29).
كتاب انزلناه اليك
Bu ünvan yüzə yaxın yerdə işlədilibdir.
- Zikr: "Bu
mübarək zikrdir” (Ənbiya-50 ).
و هذا ذكر مبارك
Bu ünvan da iyirmi yerdə işlədilibdir.
- Furqan: "Bərəkətli
və zail olmayan bir varlıq öz bəndəsinə furqanı aləmlərə nəsihət olmaq
üçün nazil etdi”. (Furqan-1).
تبارك الذى نزل الفرقان على عبده ليكون
للعالمين نذيرا
Kitab,
zikr və furqan başqa asimani kitablara da ünvan kimi qeyd olunubdur. Amma təkcə
"Quran” ünvanı bu kitabda (əlimizdə olan Quran) ad kimi göstərilibdir.
2. Quranın
sifətləri
Bu qismətdə Qurana vəsf ünvanında ünvanlanmış kəlmələri
qeyd edək.
- Məcid
- Kərim
- Həkim
- Əzim
- Əziz
- Mübarək
- Mubin
- Mutəşabih
- Məsani
- Ərəbi
- Qeyri zi’ivəc
- غيرى ذي عوج
- Zi əzzikr
- ذى الذكر
- Bəşir
- Nəzir
- Qəyyim
Həzrət Peyğəmbər (s) dunyadan köçəndən sonra
bir ad da Qurana əlavə olundu və çox geniş yer tutdu. Bu da "Mushəf” adı idi.
Quranın bu adla adlanmağının səbəbi onun yazılması idi. "Səhifə” açıq olan bir
şeyə deyərlər. Quran açıq səhifələrə yazıldığı üçün ona bu ad sonradan itlaq edildi.
"Mushəf” "Səhifə” nin cəmi olduğuna görə Qurana itlaq olundu. Amma Peyğəmbər
(s)-ın zamanında ən məşhur olan adlar həmin Quranda gələn adlar idi. Buna nəbəvi
hədislər də dəlalət edir. Məsələn, Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: "O zaman ki
fitnələr gecə qaranlıqları kimi sizi çaşdırdı, onda Qurana müraciət edin”.
اذا التبست عليكم الفتن كقطع الليل المظلم
فعليكم بالقران
və ya; "Quranın başqa kəlamlara nisbət fəziləti,
Allahın məxluqa nisbət fəziləti kimidir”.
فضل القران على سائر الكلام كفضل الله على
خلقه
Başqa bir yerdə buyurur: "Mən sizin aranızda iki dənə
çox qiymətli şey qoyub gedirəm, Allahın kitabı və itrətim”.
انى تارك فيكم الثقلين كتاب الله و عترتى
Gördüyünüz kimi bu hədislər dediyimiz məqsədi təsdiqləyir.
