I.
Vəhyin tərifi
II.
Vəhyin lüğəvi mənası
III. Vəhy
istilahda
IV. Quranda "vəhy”
kəlməsi
Vəhyin tərifi
Bildiyimiz kimi Quran Həzrəti Peyğəmbərə (s)
vəhy formasında nazil olubdur. Quran ayələrinin birində Allah-Təala Həzrət Peyğəmbər
(s)-ə "ummi” امى
deyərək müraciət edir. "Ümmi” sözünün mənası bu ayədə məktəb oxumayan, dərs
oxumayan mənasındadır. Peyğəmbərimiz (s) Ərəbistan yarımadasında yaşayıb. O
zaman orada heç bir məktəb olmadığı üçün dərs oxumamışdır. Quran da çox dərin mənaya
malik olan bir kitabdır. Fəsahət və bəlağət cəhətindən də çox yüksək bir məqama
malikdir. Məktəb görməyən bir insanın Quran kimi bir kitabı camaata çatdırması böyük
bir möcüzədir. Adi yollarla, insan təliminin vasitəsilə bu cür dərin mənalı bir
kitabı vücuda gətirmək mümkün deyildir. Bu da, Quranın vəhy formasında nazil
olmasının təkzibedilməz bir subutudur. Bu məqsədə Quranın müxtəlif ayələrində
işarə olunub.
"Onu (Peyğəmbər (s)-i) çox qüvvətli bir
varlıq öyrətdi”, yəni vəhy yolu ilə.” Odur ki, bu deyilənləri nəzərə alaraq vəhy
haqqına bir qədər geniş mənada söhbət açaq.
Vəhyin lüğəvi mənası
Ərəb dilində vəhy – işarə etmək, yazmaq, ilham, gizli kəlam və
başqasına çatdırılan hər hansı bir şeyə deyilir.
Rağib
İsfəhanı deyir: Vəhy, çox sürətli işarəyə deyilir. Bu kəlamda rəmz və kinayə ilə,
ya ləfzi olmayan səs, ya bəzi üzv ilə işarə və yaxud yazmaqla mümkündür.
Vəhy istilahda
Vəhy istilahda, asimani bəyənatı almaqdan ötəri ilahi peyğəmbərlərin qeyblə
olan mənəvi rabitəsinə deyilir. Həmən vəhyi almağa xüsusi adamların ləyaqəti
vardır ki, onlar da peyğəmbərlərdir.
Quranda "vəhy” kəlməsi
Quranda vəhy kəliməsi təqribən 10 mövzuda işlədilibdir. Bu kəlmə mələklərin,
şeytanların, insanın, heyvanın və yerin barəsində qeyd olunubdur. Bu söz ən çox
peyğəmbərlərə aid olan rabitə haqqında varid olubdur.
Quranda
nazil olan "vəhy” kəlmələrindən bir neçə nümunəni nəzərinizə çatdırırıq.
1.
Mələklərə
ruhani ilhamdan belə söhbət açılır: "Sənin Allahın mələklərə vəhy etdi; mən
sizinləyəm” (Ənfal-12).
اذ يوحى ربك الى الملئكة انى معكم
2.
İnsana ruhani
ilham: "Musanın anasına vəhy etdik ki, ona süd ver” (Qəsəs-7).
و اوحينا الى ام موسى ان ارضعيه
3.
Şeytani vəsvəsə
barədə buyurur: "Həqiqətən şeytanlar öz dostlarına vəsvəsə edir ki, sizinlə
müharibə etsinlər” (Ənam-121).
و ان الشياطين ليوحون الى اوليا ئهم ليجادلوكم
4.
Heyvana ilham
etmək barədə buyurur: "Sənin Allahın bal arısına ilham (ğərizi) etdi”(Nəhl-68).
واوحينا ربك الى النحل
İmam Əli (ə)-dan nəql olunan bir rəvayətdə yuxarıda
dediyimiz vəhy növlərinin hamısına işarə edilib, həmən ayələr də dəlil gətirilibdir.
